भौगोलिक परिवेश को जानने-समझने का एक प्रयास

Posted on by admin
भौगोलिक परिवेश को जानने-समझने का एक प्रयास

– चंद्रशेखर तिवारी

उत्तराखण्ड के उच्च व मध्य हिमालयी भाग के दुर्गम इलाकों में की जाने वाली पदयात्रा 1974 से हर दस साल के अंतराल में होती रही है। अस्कोट-आराकोट अभियान यात्रा के नाम से चर्चित यह यात्रा पहाड़ संस्था के संयोजन में आयोजित होती रही है। विगत पांच दशकों में यह यात्रा वर्ष 1974, 1984, 1994, 2004, 2014 और 2024 में सम्पन्न हुई हैं।

अस्कोट-आराकोट यात्रा अभियान-2024 में इसके समानांतर स्त्रोत से संगम यात्राएं भी आयोजित हुईं। इसी क्रम में नयार नदी: स्त्रोत से संगम अध्ययन यात्रा घुलेत गांव से 21 अप्रेल, 2025 से आरम्भ होकर एक सप्ताह बाद 28 अप्रेल, 2025 को सतपुली होकर व्यास घाट में समाप्त होगी। तकरीबन 100 किमी. की इस यात्रा में युवा छात्र, शोधार्थी, वैज्ञानिक, भूगर्भशास्त्री, समाज विज्ञानी और सामाजिक कार्यकर्ता प्रतिभाग कर रहे हैं। मुख्य रुप से नयार नदी के उद्गम स्थल दूधातोली पर्वत श्रंृखला से गंगा नदी के संगम व्यासघाट तक इसके बहुआयामी बदलावों पर स्थानीय जन समाज से विचार-विमर्श किया जायेगा। स्थानीय भूगोल,समाज,इतिहासश् आर्थिकी, जल-जंगल-जमीन के साथ ही यहां के पारिस्थितिकी तंत्र का अवलोकन कर महत्वपूर्ण मुद्दों को जानने-समझने की कोशिश इस यात्रा में की जायेगी। गांव समाज से प्राप्त अनुभवों के आंकड़ों-विवरण के आधार पर एक व्यापक रपट तैयार करने का प्रयास रहेगा। बाद में इस रपट को जन हित में सार्वजनिक किया जायेगा।

अध्ययन यात्रा दल के सदस्य 20 अप्रेल, 2025 को घुलेख गांव में रात्रि विश्राम करेंगे। और 21 अप्रैल, 2025 को नयार नदी के उद्गम स्त्रोत श्रृगं ऋषि आश्रम (मुरलीकोट टॉप,सिंगोर) में भ्रमण और संपर्क करते हुए लगभग 7 किमी. पैदल यात्रा तय कर रात्रि विश्राम छानियों में करेंगे। वहां से यह दल पूर्वी नयार अध्ययन यात्रा दल तथा पश्चिमी नयार अध्ययन यात्रा दल में अलग-अलग विभक्त होकर 27 अप्रेल, 2025 को इन दोनों नदियों के संगम स्थल सतपुली में मिलेंगे और ततपश्चात सामूहिक रुप से 28 अप्रेल,2025 को बांघाट होते हुए अन्त में व्यास घाट को प्रस्थान करेंगें।
पूर्वी नयार अध्ययन यात्रा मार्ग दल के सदस्य 22 अप्रेल, 2025 को श्रृगं ऋषि आश्रम से लगभग 15 किमी. घनघोर जंगल का पैदल मार्ग तय करके मरोड़ा गांव में रात्रि विश्राम कर अगले दिन थलीसैण में रात्रि विश्राम करेंगे। यहां राजकीय महाविद्यालय, थलीसैण में विचार-विमर्श के उपरांत जिवई अथवा बैजरों में रात्रि विश्राम कर अगले दिन दुनाव,मज्याड़ी अथवा पटेड़ासेरा में रात्रि विश्राम करेंगे। यहां से मार्ग के विविध स्थानों से होकर खैरासैण में रात्रि विश्राम करते हुए अगले दिन 27 अप्रैल, 2025 को सतपुली में पंहुचेंगे।
वहीं पश्चिमी नयार अध्ययन यात्रा दल के सदस्य 22 अप्रेल, 2025 को श्रृगं ऋषि आश्रम से 10 किमी. पैदल चलकर कोदियाबगड में रात्रि विश्राम करेगे। अगले दिन कोदियाबगड़ में चन्द्रसिंह गढ़वाली जी की समाधि पर आयोजित मेले में जन संपर्क करने के बाद 15 किमी. पैदल चल कर रात्रि विश्राम नानघाट की छानियों में करेंगे। अगले दिन नानघाट से 15 किमी. पैदल चल कर रात्रि विश्राम खण्डमल्ला गांव में करेगें। अगले दिन खण्डमल्ला में विचार-गोष्ठी के उपरान्त पैदल और जीप से जनसंपर्क करते हुए स्योलीतल्ली में होते हुए रात्रि विश्राम पैठाणी में करेगें। इसके बाद विचार गोष्ठी जनसंपर्क करते हुए रात्रि विश्राम मासौं गांव में करेंगे और अगले दिन 27 अप्रैल, 2025 को मासौं से सन्तूधार में जनसंपर्क करते हुए सतपुली में रात्रि विश्राम करेगें।
इस अध्ययन यात्रा का महत्वपूर्ण पक्ष यह है कि यात्रा में सभी साथियों को किसी भी तरह की विशेष सुविधा, संरक्षण व निर्भरता की अपेक्षा नहीं की जानी है।संयोजक समिति ने यात्रा दल के सभी सदस्यों से अपने स्तर पर समाज के लिए कुछ न कुछ योगदान तथा भौगोलिक अभिलेखीकरण किये जाने के जज्बे के साथ अध्ययन यात्रा में शामिल होने की अपेक्षा रखी है। एक तरह से यह अध्ययन यात्रा दल, मार्गों के आसपास रहने वाले स्थानीय जन-सहयोग और स्वयं के संसाधनों पर निर्भर हैं।

अब तक की सूचना के अनुसार घुलेख गांव में पहुंचने वाले अध्ययन यात्रा के साथी- अरुण कुकसाल, चामी गांव, जयदीप रावत, देहरादून ,प्रेम बहुखंडी, देहरादून ,वीरेंद्र चंद, पैठाणी,यश तिवारी,पैठाणी,सागर सिंह बिष्ट, पैठाणी,वीरेंद्र गोदियाल, पैठाणी,पूरन सिंह नेगी, बंगाली गांव और कृपाल सिंह रावत, त्रिपालीसैण पहुंच चुके हैं।

Related Posts

उद्धव जी, कुबेर जी तथा आदि गुरु शंकराचार्य जी की गद्दी पांडुकेश्वर मंदिर पहुंची…

उद्धव जी, कुबेर जी तथा आदि गुरु शंकराचार्य जी की गद्दी पांडुकेश्वर मंदिर पहुंची…

  • admin
  • November 18, 2024
  • 45

चमोली : भू-बैकुंठ बदरीनाथ धाम के कपाट 17 नवम्बर रात्रि को शीतकाल के लिए बंद कर दिए गए जिसके बाद आज 18 नवम्बर को सुबह […]

जल संकट, कमी, समस्या का प्रोएक्टिव मोड में हो समाधान- डीएम

जल संकट, कमी, समस्या का प्रोएक्टिव मोड में हो समाधान- डीएम

  • admin
  • July 25, 2025
  • 107

देहरादून: मुख्यमंत्री के सुशासन एवं जनसेवा संकल्प के तहत पेयजल आपूर्ति से जुड़ी समस्याओं का त्वरित समाधान को लेकर जिला प्रशासन सर्तकता और सक्रियता से […]

प्रदेश के चार जिलों में जमीनों की अवैध खरीद-फरोख्त की जांच…

प्रदेश के चार जिलों में जमीनों की अवैध खरीद-फरोख्त की जांच…

  • admin
  • September 30, 2024
  • 1126

  देहरादून। प्रदेश में सशक्त भू-कानून की मांग को लेकर प्रदेश सरकार अत्यधिक दबाब में है। इसके चलते सरकार ने प्रदेश के चार जिलों में […]

88 thoughts on “भौगोलिक परिवेश को जानने-समझने का एक प्रयास”

  3. Дизайн человека помогает понять, какой тип энергии вы излучаете, как вы принимаете решения, и как лучше использовать свою энергию, чтобы не выгорать, а чувствовать себя более удовлетворённым Манифестирующий генератор 1 3

    Понимание своего Дизайна Человека может помочь в выборе жизненного пути, который лучше соответствует вашему характеру и предназначению.
    Дизайн человека – это система, которая предлагает анализ личности на основе информации о дате, времени и месте рождения.
    Дизайн человека делит людей на четыре категории, помогает узнать себя и показывает путь к счастливой жизни.
    Дизайн Человека позволяет учитывать индивидуальные особенность каждого человека и учит познавать свою истинную природу.

  4. В целом, Дизайн человека может быть полезным инструментом для самопознания, саморазвития, и улучшения качества жизни. Он помогает понять себя и окружающий мир, и найти свой путь, который приносит счастье и удовлетворение. Архетип по дате рождения

    В целом, Дизайн человека может быть полезным инструментом для самопознания, саморазвития, и улучшения качества жизни. Он помогает понять себя и окружающий мир, и найти свой путь, который приносит счастье и удовлетворение.
    Дизайн человека может помочь вам лучше понимать людей вокруг вас, их энергетический тип, и как лучше взаимодействовать с ними.
    12 профилей в Дизайне человека. Исследователь. Отшельник. Мученик. Оппортунист. Еретик. Ролевая модель.
    Каждый Профиль состоит из двух Линий: Сознательной и Подсознательной.

  7. Ежегодно в Университете НЛП в Калифорнии обучаются люди из более чем 35 стран. Биологическая обратная связь помогает контролировать соматические функции без внешних устройств. Организация элементов в осмысленное целое. [Пирамида Короткова]

  21. Дизайн человека 52 61
    33 Ворота Дизайн человека
    4 Ворота Дизайн человека
    51 Ворота Дизайн человека
    1 Ворота Дизайн человека
    39 Ворота Дизайн человека
    10 Ворота Дизайн человека
    32 Ворота Дизайн человека
    24 Ворота Дизайн человека
    53 Ворота Дизайн человека
    26 Ворота Дизайн человека
    59 Ворота Дизайн человека

  34. Đến với J88, bạn sẽ được trải nghiệm dịch vụ cá cược chuyên nghiệp cùng hàng ngàn sự kiện khuyến mãi độc quyền.

  38. Đến với J88, bạn sẽ được trải nghiệm dịch vụ cá cược chuyên nghiệp cùng hàng ngàn sự kiện khuyến mãi độc quyền.

  43. Với giao diện mượt mà và ưu đãi hấp dẫn, MM88 là lựa chọn lý tưởng cho các tín đồ giải trí trực tuyến.

  45. Đến với J88, bạn sẽ được trải nghiệm dịch vụ cá cược chuyên nghiệp cùng hàng ngàn sự kiện khuyến mãi độc quyền.

  46. Với giao diện mượt mà và ưu đãi hấp dẫn, MM88 là lựa chọn lý tưởng cho các tín đồ giải trí trực tuyến.

  60. Viele Krypto Casinos bieten exklusive Bonusangebote für Nutzer, die mit digitalen Währungen einzahlen. Diese Casinos bieten höhere Boni, schnellere Transaktionen, anonyme Zahlungen und ein breiteres Spielangebot. Einige Casinos bieten spezielle Krypto-Boni, die nur für Einzahlungen mit ausgewählten Coins verfügbar sind. Dazu zählen erhöhte Cashback-Raten oder Freispiele, aber auch Bargeld- oder Sachpreise wie Smartphones oder sogar Reisen oder exklusive VIP-Tickets für Sportveranstaltungen. Sie funktionieren genauso wie der Willkommensbonus, allerdings wird der Bonus auf eine erneute Einzahlungen im Casino gewährt. Casinos bieten die Bonusart oft für Cashback Boni an, aber auch Casino Aktionen ohne Umsatzbedingungen sind bei bestimmten Casinos mit Krypto verfügbar. Oft erhalten Sie zusätzlich Freispiele oder profitieren sogar von einem Willkommenspaket, das die ersten drei bis fünf Einzahlungen aufwertet.
    100% bis zu €1000 + 100 Freispiele 100 % bis zu 750 € + 100 Freispiele 100% bis zu 1000 € + 300 Freispiele 50% bis zu 2000 € + 100 Freispiele 200% bis zu € + 100 Freispiele 100% bis zu 1 BTC + 100 Freispiele 100% bis zu 150 € + 150 Freispiele

    References:
    https://online-spielhallen.de/die-9-besten-online-casinos-deutschland-2025-top-guide/

  62. Die Suche nach einem guten Online-Casino ist für deutsche Spieler nicht immer einfach. Staatlich geprüfte Online-Casinos erhalten somit nur eine Lizenz, wenn sie ihre Spieleplattformen ausschließlich an Kunden über 18 Jahren anbieten. Nur so kann man gewährleisten, dass der Glücksspielanbieter rechtens handelt und keinen Wert auf versteckte Klauseln legt.
    Ja, einige deutsche Spieler senden uns ihre Feedbacks mit ihren persönlichen Online Casino Erfahrungen. Dennoch implementieren seriöse und https://online-spielhallen.de/beste-deutsche-online-casinos-11-2025-ehrlicher-test/ eine Vielzahl von Maßnahmen, um eine sichere Spielumgebung für ihre Nutzer zu gewährleisten. Es präsentiert eine umfassende Übersicht über die besten Online-Casinos für deutsche Spieler, mit verlässlichen Bewertungen und den neuesten Trends. Ganz gleich, ob du auf der Suche nach attraktiven Bonusangeboten, einer beeindruckenden Spielauswahl oder einem professionellen Kundenservice bist – wir haben alles, was du benötigst! Unser Team hat jedes Online Casino eingehend geprüft und bewertet, um dir eine solide Entscheidungsgrundlage zu bieten. Sie ermöglichen es dir, von exklusiven Angeboten und Aktionen zu profitieren und bieten Einblicke in wichtige Themen wie verantwortungsvolles Spielen, Spielerschutz und aktuelle Studien zur Spielsucht.

  67. Zum Beispiel wird eine großartige beste Casino-Website sicherstellen, dass sie ihren Spielern tolle Angebote, schnelle Auszahlungen, faire Bedingungen und ein solides Gesamtspielerlebnis liefert. Verschiedene Spieler mögen unterschiedliche Arten von Casinospielen. Ein bestes Online Casino mit Echtgeld bietet in den meisten Fällen auch einen Willkommensbonus für Neukunden an.
    Der Kundenservice ist eines der wichtigsten Kriterien, denn für uns ist es wichtig, ob ein online Casino in Deutschland angemessen mit einem Kunden kommunizieren kann. Aus diesem Grund prüfen unsere Spezialisten den Kundenservice für deutsche Spieler. Wir überprüfen immer die Datenschutzmethoden, die das beste deutsche Online Casino verwendet, sowie das Vorhandensein einer gültigen Lizenz. Unsere Seite bietet Ihnen also einen zu 100 Prozent sicheren Überblick über den Deutschlands Online Casino Markt.

    References:
    https://online-spielhallen.de/hitnspin-casino-test-bonus-top-spiele/

  69. Außerdem haben wir für dich eine Liste der besten online casino ohne limit mit deutschen No Deposit Bonus zusammengestellt. Unser Team hat Hunderte von bestes online casino 2025 getestet und exklusive Bonuscodes gesammelt, die du nur hier bei uns findest – dank unserer engen Partnerschaften mit führenden Betreibern. Im Durchschnitt bekommst du bei uns einen No Deposit Bonus von 37 Freispielen oder 15€ Spielgeld.
    Ein Bonus ohne Einzahlung, der als Anmeldebonus genutzt wird, ist immer an Bedingungen geknüpft. So kann es sein, dass der Bonus ohne Einzahlung ein Willkommens- oder Anmeldebonus ist. Wie bei anderen Bonusangeboten, passen Online Casinos auch den Bonus ohne Einzahlung für gewisse Anlässe an. Manche bieten kostenlose Wetten, andere Freispiele für Spielautomaten. Mit dem extra Taschengeld von einem Casino machen Spielautomaten gleich doppelt so viel Spaß. Millionengewinne kannst du dir also von einem Bonus ohne Einzahlung nicht erwarten. Wir haben schon hohe Boni ohne Einzahlung entdeckt, wie zum Beispiel bis zu 50 Freispiele ohne Einzahlung oder einen 10 Euro Bonus ohne Einzahlung.

    References:
    https://online-spielhallen.de/verde-casino-25e-bonus-ohne-einzahlung-2025/

  73. Daher erklären wir euch in diesem Abschnitt alles über den Willkommensbonus, Freispiele, einen Bonus ohne Einzahlung und einem Free Play Bonus. Wer das erste Mal in Online Spielotheken spielen will, wird daher leicht von den vielen Angeboten und Optionen erschlagen sein. Alle genannten Top Echtgeld Casinos 2025 über eine deutsche Lizenz und bieten euch faire Bonusangebote. Wenn es um die Spitze der Spielerfahrung geht, stehen beste casino Optionen stets im Mittelpunkt, da sie Qualität und Unterhaltung garantieren. Online casino bonus Angebote sind eine großartige Möglichkeit, Ihr Spielerlebnis zu bereichern.
    Entdecke legale Online Casinos in Deutschland – sicher, lizenziert & seriös Es ist jedoch wichtig zu beachten, dass das erforderliche Mindestalter für Glücksspiele je nach Bundesland unterschiedlich sein kann. Dieses Mindestalter wurde durch den Glücksspielstaatsvertrag als untere Altersgrenze für Glücksspiele, einschließlich Online-Glücksspiele, festgelegt. Ja, einige deutsche Spieler senden uns ihre Feedbacks mit ihren persönlichen Online Casino Erfahrungen.

    References:
    https://online-spielhallen.de/verde-casino-auszahlungen-schnell-sicher-einfach/

  76. Ein legales Online Casino sollte auch etwas Besonderes wie ein spezielles VIP-Programm, Verlosungen, eine Ruhmeshalle oder Ähnliches bieten können. Der Kundensupport sollte täglich rund um die Uhr per Live-Chat erreichbar sein und zusätzlich ein Kontaktformular, eine E-Mail-Adresse und umfangreiche Hilfeseiten anbieten. Diese Spielkategorie zählt aktuell zu den beliebtesten bei den deutschen Spielern, weswegen alles Live Spiele wie Blackjack, Baccarat, Roulette, Poker und Spielshows gefragt sind. Diese Boni sollten nicht nur hoch sein und Freispiele enthalten, sondern auch faire Bonusbedingungen haben. In der EU gibt es ausreichend seriöse Glücksspielbehörden, wo die Spielauswahl alles zu bieten hat, was das Spielerherz begehrt. Auch Bingo, Keno, Live Spiele inklusive Spielshows, virtuelle Sportspiele und Rubbelspiele gibt es nicht mehr.
    Das Jahr 2025 bringt eine neue Welle von top anbieter im Bereich der Online Casinos in Deutschland mit sich. Mit einem Hintergrund in Germanistik und fundierter Branchenerfahrung bietet sie verständliche, gut recherchierte Inhalte zu Spielmechaniken, Trends und Strategien. Lars schreibt seit über fünf Jahren über Online Casinos und Glücksspiele. Auch wenn mal etwas nicht passt, reden wir nicht alles schön, sondern sprechen es an, um unseren Lesern so einen echten Mehrwert bieten zu können. Auch Selbsthilfegruppen wie die Anonymen Spieler bieten wertvolle Unterstützung. Falls Sie Unterstützung benötigen, finden Sie bei Spielsucht Hilfe Deutschland oder der Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (BZgA) kompetente Ansprechpartner. Die Bonuslandschaft der besten Online Casinos in Deutschland ist ständig im Wandel und Casinos bieten immer bessere Angebote.

    References:
    https://online-spielhallen.de/bwin-deutschland-casino-bonus-spiele-login/

  77. Die Bonusspiele können durch Geheimsymbole gestaltet sein, die Sie anklicken müssen, um einen Sofortgewinn zu erhalten. Um Spielern etwas mehr zu bieten, sind neue Slot Spiele immer häufiger mit einzigartigen Bonusspielen versehen. Nur durch eine einfache Gewinnkombination zu gewinnen, ist auf Dauer in bisschen eintönig. Sie können sowohl im Basisspiel als auch bei Frei- oder Bonusspielen verwendet werden. Dabei würden Sie bei drei Symbolen vielleicht 10 Freispiele, bei vier Symbolen 15 Freispiele und entsprechend bei fünf Scatters 20 Freispiele erhalten.
    Bei einer Überweisung auf dein Bankkonto solltest du die zusätzliche Arbeitszeit des Finanzdienstleisters berücksichtigen. Zusätzlich stehen dir noch Überweisungen auf dein Bankkonto zur Verfügung. Status kannst du 3% Cashback erhalten und dieser wird bis zur letzten Stufe auf 12% gesteigert. Spannend ist dabei nicht nur der Umrechnungskurs für deine Punkte im Shop, sondern auch der steigende wöchentliche Einzahlungsbonus (10% bis 90%), der dir jeweils zur Verfügung steht und das Cashback. Einen Bonuspunkt erhältst du übrigens für jeweils 2,50€ Echtgeldeinsatz am Spielautomaten.

    References:
    https://online-spielhallen.de/verde-casino-aktionscode-goverde-bonus-1-200e-220fs/

  78. Freispiele ohne Einzahlung sind immer sehr gefragt – aber lohnen sie sich wirklich? Modeenthusiasten aller Altersklassen werden unsere Ankleidespiele lieben. Probiere unsere fantastischen Denkspiele, Solitärspiele und .io-Spiele.
    Die besten Casinos online für Deutschland finden Sie hier bei uns auf CasinoOnline.de. Unsere Redakteure sind selbst große Fans der Merkur Magie Spiele und haben sich für Sie in der deutschen Casino online Landschaft nach virtuellen Spielhallen umgesehen, in denen Sie Merkur Slots zocken können. Dies ist in vielen Casinos online möglich und so bieten einige virtuelle Spielbanken eine Merkur Magie App an, die Sie auf iPhone, iPad oder Android Handy und Tablet herunterladen können. Wählen Sie aus einer Übersicht einfach ein Automatenspiel aus.

    References:
    https://online-spielhallen.de/cpu-rangliste-nov-2025-update-ryzen-9-9950x3d/

  79. Hohe Gewinne sind in Online Casinos Deutschland vor allem in Plattformen möglich, die hohe RTP-Werte (Return to Player) anbieten. Dieser Austausch macht deutsche Online Casinos transparenter und sicherer für alle Nutzer. So entsteht ein transparentes Umfeld, das es Ihnen erleichtert, das beste Online Casino für Ihre Bedürfnisse zu wählen.
    Wunderino Casino bietet monatlich wechselnde Saisons mit neuen Herausforderungen, bei denen Spieler aufsteigen und Belohnungen wie Freispiele erhalten können; dabei sind Gewinne aus Freispielen stets ohne Umsatzanforderungen auszahlbar. Bwin Casino überzeugt mit über 1.100 Online-Slots, einem attraktiven 200 %-Bonus bis zu 80 € inklusive 100 Freispielen Willkommensbonus sowie einem umfassenden Spielerschutz und spannenden Aktionen. Oder reicht es an ein paar Tagen oder beispielsweise am Monatsende nicht einmal aus, kostenlos in den besten Online Casinos zu spielen. Im Live Casino ist die Anzahl an Tischen mit deutschen Dealern zwar gering, doch sind dagegen vermehrt Tische mit hohen VIP-Limits aufzufinden.

    References:
    https://online-spielhallen.de/beste-casinos-deutschland-2025-test-vergleich/

  80. Ngoài ra, hàng ngày nhà cái còn có rất nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn, bất ngờ. Vì vậy, đừng chần chờ gì nữa, đăng ký tai xn88 tặng 90k ngay hôm nay và để không bỏ lỡ cơ hội nhận được nhiều phần quà giá trị. TONY12-26

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

!-- Google tag (gtag.js) -->